Michał Chalastra
Nord Controlling Gdynia – niezależny konsultant i wdrożeniowiec,
wykładowca controllingu na Uniwersytecie Gdańskim

Wieloblokowy rachunek marżowy może być wykorzystany do tworzenia bezpiecznych struktur zakresów prowadzonej działalności. Tego rodzaju struktury ustala się odrębnie dla perspektywy strategicznej
i operacyjnej. Zabezpiecza ona jednostkę przed monokulturą działalności. Na poziomie strategicznym monokultura działalności jest to stan, w którym jeden rodzaj działalności jest nadmiernie dominujący. Sytuacja ta może być niebezpieczna dla wyników całego przedsiębiorstwa. W przypadku gdy wystąpią problemy w zakresie takiego dominującego rodzaju działalności, mogą one spowodować istotne zagrożenie dla wyników łącznych jednostki. Za problem można uznać spadek cen czy ilości sprzedaży
lub wzrost kosztów. Aby zabezpieczyć się przed tego rodzaju zagrożeniami, należy odpowiednio dywersyfikować działalność.

Warto unikać zbyt dużej dominacji marży generowanej przez jeden rodzaj aktywności gospodarczej. Przyjąć można założenie, że bezpieczna struktura działalności w perspektywie strategicznej, to taka struktura, gdy jeden
z jej rodzajów może całkowicie zaniknąć, a nie spowodowuje to powstania straty na poziomie danych łącznych. Marża generowana przez pozostałe działalności będzie na tyle wysoka, że pokryje wszystkie koszty wspólne.
Za dane łączne uznać można wartości dotyczące całego przedsiębiorstwa czy regionu sprzedaży o znaczeniu strategicznym, takiego jak cały kraj. Przykład ustalania tego rodzaju bezpiecznych struktur działalności prezentują tabele 1 oraz 2 pokazane w w wersji papierowej czasopisma.

Na podstawie przedstawionych w tabeli 1 danych wydaje się, że działalność jednostki jest zrównoważona, a zatem bezpieczna pod względem zagrożeń strategicznych. Świadczy o tym równomierny rozkład przychodów z każdego rodzaju działalności. Sytuacja ta jest jednak niebezpieczna z punktu widzenia wspomnianych zagrożeń strategicznych. Problemem jest bowiem zbyt duży udział marży z działalności C w ogólnej wartości marży stopnia pierwszego. W przypadku wystąpienia istotnych, o znaczeniu strategicznym, problemów z tą działalnością może zostać ona całkowicie wstrzymana. W takim przypadku marża pierwsza generowana przez pozostałe rodzaje działalności nie będzie wystarczająca na pokrycie wszystkich wspólnych kosztów stałych. W konsekwencji takiej sytuacji jednostka nie osiągnie progu rentowności. Dodatkowo przyjęto założenie, że jeden rodzaj działalności
zanika całkowicie. Nie generuje on zatem ani dodatniej, ani ujemnej marży. Zaprzestanie prowadzenia jednej działalności może jednak spowodować powstanie straty, czyli ujemnej marży. W takim przypadku struktura przedstawionej działalności jest w jeszcze większym stopniu niebezpieczna.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 2/2018 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści numeru 2/2018.