Zbigniew Jaszczuk
Fundacja Quantum Management

Budżetowanie to sprawdzone narzędzie zarządzania – jest znane i stosowane od stu lat. Przez dziesięciolecia udowadniało, że jest skuteczne i powszechnie akceptowane. Wdrożenie budżetowania
w przedsiębiorstwie jest wciąż dowodem na wysoką jakość zarządzania, na rozwiniętą kulturę controllingową. Dlatego z zainteresowaniem spotykają się firmy, które modyfikują powszechnie przyjęte zasady budżetowania. A już ze zdziwieniem patrzy się na te firmy, które świadomie rezygnują
z budżetowania. Wydaje się to krokiem wstecz, desperackim, wymuszonym przez okoliczności.

Przedsiębiorstwa nie stosują budżetowania, gdyż albo mają zbyt niskie kompetencje i nie radzą sobie z tym procesem, albo mają tak trudną sytuację finansową, że do planowania, controllingu i innych tego typu „luksusów” nikt nie ma głowy, a zarządzanie przypomina raczej gaszenie pożarów niż ustabilizowane działanie. Którykolwiek byłby to przypadek, taka firma na ogół budzi współczucie, gdyż wydaje się, że musi przeżywać poważne problemy i prawdopodobnie walczy o przetrwanie.

Jednak dokładniejsza analiza wskazuje, że rezygnacja z budżetowania bywa świadoma, ponieważ w swojej tradycyjnej postaci przestaje być ono narzędziem uniwersalnym, skutecznym w każdej sytuacji i w każdym przedsiębiorstwie. Do przeszłości odchodzą czasy, gdy rynki były stabilne, zmiany zachodziły spokojnie, klienci byli lojalni, a konkurencja przewidywalna. Jednym z najważniejszych powodów, dla których budżetowanie traci na skuteczności jest zmienność rynku. Sprawia ona, że w niektórych przedsiębiorstwach budżet staje się nieaktualny w czasie porównywalnym z okresem potrzebnym na jego przygotowanie. Stąd konieczność stosowania modyfikacji budżetowania w postaci budżetowania kroczącego (np. z kwartalnymi aktualizacjami), czy próby zmiany filozofii budżetowania, jakie proponują np. zwolennicy metodologii Modern Budgeting. Wszystkie te działania mają na celu przywrócenie budżetowaniu jego sprawności i skuteczności.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 2/2017 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści numeru 2/2017.