Pełen spis treści numeru 5/2015

22 sierpnia 2015

O TYM SIĘ MÓWI
Pięć pytań do… Mirosława Wójcika
Controller personalny, czyli poliglota organizacji…
O języku controllingu oraz roli controllera personalnego w firmie
Wieści z rynku

WYMIANA DOŚWIADCZEŃ
Izabela Jakubiec
Finansowanie inwestycji w praktyce
Założenia do analizy sytuacji finansowej podmiotu
Robert Loranc
Licencjonowany doradca restrukturyzacyjny… czyli kto będzie mógł uratować przedsiębiorstwo w obliczu zagrożenia upadłością
Piotr Manczur
Windykacja należności jako narzędzie dyscyplinujące kontrahentów

CONTROLLING I RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA
Anita Głowacka
Zarządzanie rentownością produktów w rachunku kosztów pełnych i rachunku kosztów zmiennych

RACHUNKOWOŚĆ I SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA
Marcin Krupa
Instrumenty finansowe – podstawa identyfikacji zgodnie z Polskimi Standardami Rachunkowości

RAPORTOWANIE
Bronisław Bryl
Rachunek kosztów w przedsiębiorstwie transportu osób

OPTYMALIZACJA KOSZTÓW
Roman Kotapski
Kalkulacja kosztów operacji pacjenta

ZARZĄDZANIE
Katarzyna Roszak
Zarządzanie strategiczne – wypracowywanie strategii

KAPITAŁ DLA PRZEDSIĘBIORSTWA
Michał Gawroński, Paweł Kosk
Nowa ustawa o obligacjach – perspektywa emitenta
Katarzyna Prędkiewicz
Jak skutecznie pozyskiwać unijne dotacje?

INWESTYCJE
Dariusz Michalski
Rozpatrywanie ryzyka w projektach inwestycyjnych

PRZY KAWIE…
Ewa Anna Swat
Globalna żądza… statusu

Controller personalny, czyli poliglota organizacji… O języku controllingu oraz roli controllera personalnego w firmie

controller
controlling personalny
komunikacja

5 pytań do… Mirosława Wójcika, menedżera odpowiedzialnego za obszar controllingu personalnego w jednej
z największych działających na polskim rynku firm szeroko rozumianego sektora energetycznego

Wojcik_Miroslaw

 1. W CIĄGU KILKUNASTU LAT SWOJEJ KARIERY ZAWODOWEJ MIAŁ PAN OKAZJĘ WSPÓŁPRACOWAĆ Z KILKOMA DUŻYMI I ROZPOZNAWALNYMI NA NASZYM RYNKU ORGANIZACJAMI. CZY PODEJŚCIE DO FUNKCJI CONTROLLERA PERSONALNEGO WE WSZYSTKICH TYCH MIEJSCACH BYŁO PODOBNE?

Zdecydowanie nie. Mimo że organizacje, w których miałem przyjemność pracować, były dużymi instytucjami zatrudniającymi od kilku do kilkudziesięciu tysięcy ludzi, ich podejście do omawianego przez nas obszaru było odmienne. Pewne standardowo kojarzone z controllingiem elementy rzeczywiście były powielane, np. planowanie zatrudnienia czy statystyka kadrowa, ale na tym kończyły się podobieństwa. Bywało, że controller personalny nie uczestniczył nawet w procesie planowania kosztów pracy. Innym znów razem nie tylko odgrywał znaczącą rolę w tym procesie, ale jeszcze dodatkowo uczestniczył we wszystkich inicjatywach optymalizacyjnych realizowanych w firmie.

2. JAKA POWINNA BYĆ WEDŁUG PANA MODELOWA ROLA CONTROLLERA PERSONALNEGO W FIRMIE I DLACZEGO?

Rolę controllera w organizacji determinuje wprost rynek oraz cele właściciela firmy. Najczęściej takim celem będzie określony poziom zwrotu. Zarządzający będą dążyli do jego osiągnięcia w najszybszy i najbezpieczniejszy dla siebie sposób. Oznacza to w większości przypadków optymalizację kosztów stałych, w tym również kosztów pracy. Współczesny controller personalny musi więc skupiać się na analizie efektywności pracy, a co za tym idzie – na analizie kosztowej funkcjonujących procedur, kosztów związanych z zarządzaniem, kosztów wsparcia, kosztów uzyskania takiego, a nie innego wyniku danej jednostki. Jednym słowem controller personalny we współczesnej organizacji powinien dostarczać informacji zwrotnej właścicielom procesów, jak również zasilać zarząd w informacje na temat kondycji i efektywności realizowanego modelu zarządzania posiadanymi zasobami ludzkimi.

3. JAK, BIORĄC POD UWAGĘ MNOGOŚĆ INTERESARIUSZY, W OTOCZENIU KTÓRYCH FUNKCJONUJE CONTROLLER, ZAPEWNIĆ SKUTECZNĄ I ZROZUMIAŁĄ KOMUNIKACJĘ POMIĘDZY NIMI? CZY TO JEST W OGÓLE MOŻLIWE?

Skuteczna komunikacja jest rzeczywiście jednym z największych wyzwań stojących przed współczesnym controllerem personalnym. W swojej codziennej pracy musi on współpracować z ludźmi z różnych obszarów, którzy nie zawsze dysponują odpowiednią wiedzą z zakresu HR czy finansów. W związku z tym, aby uniknąć różnorodnej interpretacji stosowanych pojęć i zapewnić organizacji maksymalnie dopasowaną informację zarządczą, controller zawsze powinien znać przeznaczenie i cel opracowywanych przez siebie danych. Powinien być aktywnym i pełnoprawnym członkiem kluczowych zespołów strategicznych lub projektowych, ponieważ tylko wtedy może rzeczywiście zasilać te zespoły w odpowiednie dane, informacje oraz umożliwiać właściwe monitorowanie zachodzących zdarzeń.

4. CZY TAK DEFINIOWANA ROLA CONTROLLERA PERSONALNEGO NIE POWODUJE RYZYKA KONFLIKTU ORAZ KOJARZENIA TEGO OBSZARU Z KONTROLĄ CZY AUDYTEM?

Z doświadczenia wiem, że udział controllera w zespołach projektowych nie jest kojarzony z kontrolą czy audytem, a wręcz przeciwnie, osoba ta staje się bardzo pożądanym członkiem takich zespołów. Problem rzeczywiście może pojawić się w innym miejscu. Analizując koszty i pozostałe wskaźniki związane bezpośrednio z organizacją pracy, controllerzy personalni wskazują te obszary, w których dochodzi do nieuzasadnionych odchyleń. Stały monitoring funkcjonowania systemu zmusza więc menedżerów do nieustającej dyscypliny oraz utrzymywania wysokiej efektywności zarządzania, a to w konsekwencji hamuje naturalną tendencję do wzrostu tych obszarów. Bywa, że controller personalny wskazuje brak uzasadnienia biznesowego utrzymywania pewnych obszarów, co z kolei uderza w partykularne interesy poszczególnych menedżerów.

5. CZY WYMAGANIA, JAKIE STAWIA SIĘ PRZED CONTROLLINGIEM PERSONALNYM W ORGANIZACJI, DETERMINUJĄ W JAKIKOLWIEK SPOSÓB PROFIL IDEALNEGO KANDYDATA DO ROLI CONTROLLERA PERSONALNEGO? JAK BY PAN OKREŚLIŁ NIEZBĘDNE KOMPETENCJE TAKIEGO CZŁOWIEKA?

Przede wszystkim controller personalny powinien posiadać bardzo szeroką wiedzę z zakresu funkcjonowania organizacji, finansów oraz HR. Konieczność poruszania się w delikatnym obszarze zagadnień pracowniczych wymaga od controllera umiejętności bardzo dobrego i merytorycznego uzasadnienia przedstawianych wniosków. Często controller personalny stawiany jest w sytuacji bezpośredniej konfrontacji z właścicielem danego obszaru. To praca w warunkach silnego stresu, asertywności, umiejętności skupienia się na celach. Jednym zdaniem, controller personalny to człowiek renesansu, który doskonale odnajduje się w różnych, często niezwiązanych ze sobą obszarach, chętnie przyswajający nową wiedzę i ciekawy świata.

ROZMAWIAŁ:
STANISŁAW WOŹNIAK
Redaktor naczelny magazynu „Controlling i Zarządzanie”

Finansowanie inwestycji w praktyce. Założenia do analizy sytuacji finansowej podmiotu

finansowanie
inwestycja
kondycja finansowa

Izabela Jakubiec
Prezes Zarządu Partner Firm Sp. z o.o.

Zarząd towarzystwa budownictwa społecznego (spółka z o.o.), w którym pracuję, rozważa remont nieruchomości będącej częścią naszych zasobów mieszkaniowych. Ze względu na brak własnych środków finansowych zamierzamy skorzystać z finansowania zewnętrznego w formie długoterminowego kredytu bankowego. Nasze wyniki finansowe nie należą jednak do najlepszych. Dlatego przed przystąpieniem do rozmów chcemy sprawdzić i ocenić naszą kondycję finansową. Proszę o pomoc w określeniu narzędzi, których wykorzystanie pozwoli na ocenę szans uzyskania finansowania zewnętrznego.

Finansowanie inwestycji to temat złożony. Przygotowując jakikolwiek projekt i jego inżynierię finansową, należy wziąć pod uwagę bardzo wiele czynników. Niejednokrotnie prawidłowy wybór źródła finansowania decyduje o powodzeniu całego przedsięwzięcia. Istnieje wiele sposobów finansowania. Możemy tu wyszczególnić tradycyjne i popularne formy finansowania, takie jak:
1) środki własne;
2) pożyczki gotówkowe – przy bardzo niewielkich projektach mogą być dobrym (szybkim) źródłem finansowania, a udzielić ich mogą zarówno instytucje finansowe, jak i np. udziałowcy;
3) kredyty bankowe – tradycyjne i najbardziej popularne źródło finansowania;
4) leasing – kolejne po kredytach popularne źródło finansowania środków trwałych, a nawet nieruchomości; od kilku lat funkcjonuje w Polsce leasing zwrotny, który pozwala uwolnić środki zamrożone w nieruchomościach czy środkach trwałych i przeznaczyć np. na rozwój firmy;
5) faktoring – stosunkowo młoda na naszym rynku forma finansowania działalności, która jednak nie jest formą finansowania ukierunkowaną na realizację inwestycji;
6) fundusze unijne – są atrakcyjną formą finansowania inwestycji; jeżeli spełniamy określone kryteria, możemy uzyskać do 50% dofinansowania naszego projektu (w pewnych przypadkach nawet więcej), a dobrze przygotowana inżynieria finansowa projektów wykorzystujących środki z funduszy UE pozwala na przeprowadzenie inwestycji z minimalnym wkładem własnym lub nawet całkowicie bez niego;
7) finansowanie Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) – utworzony w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) ustawą z 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego Krajowy Fundusz Mieszkaniowy (KFM), finansowany z budżetu państwa, wspierał TBS-y poprzez preferencyjne finansowanie inwestycji mieszkaniowych. Spółdzielnie mieszkaniowe oraz TBS-y mogły zaciągać preferencyjne kredyty na budowę mieszkań, z długim okresem spłaty i oprocentowaniem poniżej rynkowych stóp procentowych. Fundusz zlikwidowano w 2009 r. Po 2009 r . BGK zaproponował TBS-om nową formę finansowania inwestycji mieszkaniowych poprzez emisję obligacji długoterminowych zabezpieczonych hipoteką. Z kolei w 2012 r. bank ten przygotował ofertę kredytu budowlanego na finansowanie inwestycji mieszkaniowych na wynajem realizowanych przez towarzystwa budownictwa społecznego oraz spółki komunalne na warunkach komercyjnych.

Lista nie jest zamknięta. Formy prowadzenia biznesu, jego wielkość i faza rozwoju mogą być determinantami wskazującymi na możliwość pozyskania środków w innych formach, np. poprzez emisję obligacji korporacyjnych czy akcji. Można także skorzystać z oferty funduszy pożyczkowych lub funduszy poręczeniowych. Warto założyć też dowolne kombinacje dostępnych form finansowania, np. znacznie łatwiej uzyskać kredyt w banku, jeżeli „udziałowcem” projektu jest podmiot o stabilnej sytuacji, występujący w roli poręczyciela.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 5/2015 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści piątego numeru czasopisma.

Licencjonowany doradca restrukturyzacyjny… czyli kto będzie mógł uratować przedsiębiorstwo w obliczu zagrożenia upadłością

prawo upadłościowe
restrukturyzacja
upadłość przedsiębiorstwa

Robert Loranc
Prezes Zarządu Loranc & Partners Sp. z o.o.
Licencjonowany Syndyk, Senior Interim Manager

Nareszcie upadłość nie będzie musiała oznaczać likwidacji firm, a przedsiębiorcy nie będą dłużej za wszelką cenę zwlekać z podejmowaniem właściwych kroków prawnych. W końcu priorytetem stanie się kontrolowane uzdrawianie firm, nad czym wspólnie będą pracowali dłużnicy i wierzyciele wspierani przez profesjonalnych doradców restrukturyzacyjnych, w miejsce odbywającej się pod rządami aktualnych przepisów prawa walki o wyrywanie sobie z rąk resztek majątku. Nowe przepisy restrukturyzacyjne mogą zapewnić przedsiębiorstwom większą szansę na gospodarcze przetrwanie, a nawet rewitalizację biznesu. Wiele będzie zależało od tego, jakich doradców restrukturyzacyjnych sobie wybiorą.

Prawo restrukturyzacyjne, które wchodzi w życie już od 1 stycznia 2016 r., wprowadza fundamentalne zmiany. Zamiast obowiązującego dotychczas kompletnie nieefektywnego postępowania upadłościowego w wersji układowej albo likwidacyjnej będzie obowiązywało zupełnie osobne Prawo restrukturyzacyjne. Daje ono dłużnikom do wyboru aż cztery drogi dojścia do zawarcia układu z wierzycielami.

Na wejście w życie nowych przepisów czekają też instytucje i osoby prawne utworzone w drodze ustawy, które obecnie nie mogą skorzystać z możliwości zawarcia układu, bo są wyjęte spod działania prawa upadłościowego. Od stycznia przyszłego roku podmioty te będą mogły już zawierać układ z wierzycielami.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 5/2015 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści piątego numeru czasopisma.

Rachunek kosztów w przedsiębiorstwie transportu osób

publiczny transport zbiorowy
rachunek kosztów

Bronisław Bryl
Biegły rewident, Główny księgowy, Prokurent w Przedsiębiorstwie Komunikacji Samochodowej w Koninie S.A.

Zmieniające się otoczenie rynkowe, a w szczególności malejąca liczba pasażerów w regularnym transporcie osób mobilizują przedsiębiorstwa wykonujące tego rodzaju usługi do rozbudowywania i adaptacji swoich rachunków kosztów. Nie bez znaczenia jest też obowiązująca częściowo od 1 marca 2011 r. ustawa o publicznym transporcie zbiorowym, która w pełni zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2017 r. Przyjęto w niej zasadę, że jeśli przedsiębiorca będzie realizował przewozy o charakterze publicznym, to oprócz rekompensaty z tytułu utraconych przychodów i poniesionych kosztów wyższych niż uzyskane przychody powinien otrzymać tzw. rozsądny zysk. Obecnie żaden akt prawny nie reguluje zasad ustalania „rozsądnego zysku”. Punktem wyjścia do jego ustalenia będą informacje uzyskane z systemu rachunkowości, a w szczególności z rachunku kosztów przedsiębiorstwa.

Przewoźnik, który będzie chciał złożyć ofertę w publicznym przetargu na realizację publicznego transportu zbiorowego, będzie musiał zaproponować stawkę, za jaką będzie te przewozy realizował. Punktem wyjścia muszą być koszty, jakie dany przedsiębiorca poniesie na ich realizację, oraz wspominany „rozsądny zysk”.

Zarząd analizowanego w tym artykule Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w Koninie S.A. wraz z podległymi służbami finansowo-księgowymi już na początku 2010 r. dostrzegł potrzebę adaptacji rachunku kosztów oraz wyposażenia spółki w odpowiednie narzędzia informatyczne. Kluczowa stała się informacja
o koszcie jednostkowym wozokilometra, jak również o rzeczywistych (nie szacowanych lub planowanych) nakładach rzeczowych wyrażonych w wozokilometrach, litrach czy roboczogodzinach.

PROCESY ZACHODZĄCE W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Przeprowadzając analizę rachunku kosztów jednostki, należy zacząć od poznania rodzaju prowadzonej przez nią działalności, a w szczególności od przeanalizowania jej specyfiki. Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Koninie S.A. jest jednostką usługową, ale jej działalność to nie tylko transport osób. Podstawową działalnością spółki, generującą ponad 58% przychodów, są usługi przewozu osób, a w szczególności usługi przewozów regularnych. Są świadczone przede wszystkim na terenie byłego województwa konińskiego, a obecnie powiatów konińskiego, kolskiego, tureckiego i słupeckiego. Spółka świadczy również usługi przewozów umownych oraz przewozów okazjonalnych – tzw. wynajmów turystycznych i im podobnych.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 5/2015 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści piętego numeru czasopisma.

Jak skutecznie pozyskiwać unijne dotacje?

dotacje unijne
krajowe programy operacyjne
perspektywa 2014–2020

Katarzyna Prędkiewicz
ekspert oceniający projekty w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych w kilku województwach, ekspert Komisji Europejskiej oceniający projekty w ramach programu HORIZON 2020, Adiunkt w Katedrze Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu

Dlaczego jednym fi rmom udaje się pozyskać nawet po kilka dotacji unijnych, a innym nie? Czy jest recepta na skuteczne pozyskanie unijnych pieniędzy? Z pewnością wiele osób stawia sobie takie pytanie u progu nowej perspektywy 2014–2020. Perspektywa na lata 2014–2020 będzie wdrażana w Polsce przez 6 krajowych programów operacyjnych zarządzanych przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju oraz 16 programów regionalnych zarządzanych przez urzędy marszałkowskie. Każde województwo defi niuje swój własny regionalny program operacyjny (RPO), w którym wyznacza najważniejsze priorytety wymagające finansowania.

Drugim co do wielkości środków programem dostępnym dla przedsiębiorców na poziomie krajowym jest Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (następca PO IG). W ramach tego programu przedsiębiorcy będą mogli pozyskać dofinansowanie na badania, rozwój i innowacje, wsparcie m.in. na wspólne prowadzenie przedsięwzięćbadawczo-rozwojowych naukowców i przedsiębiorców. Głównym założeniem programu jest finansowanie projektów„od pomysłu do rynku”. Oznacza to wsparcie powstawania innowacji: od tworzenia koncepcji niespotykanych produktów, usług lub technologii, przez przygotowanie prototypów/linii pilotażowych, po ich komercjalizację.

Przedsiębiorcy mogą również korzystać z programów dostępnych na poziomie europejskim, np. w ramach HORIZON 2020. Dla polskich małych i średnich przedsiębiorstw dostępne są konkursy, w których można startować samodzielnie, bez konieczności tworzenia konsorcjum, np. SME Instrument Faza I i Faza II.

Warto też zwrócić uwagę, że w obecnej perspektywie budżetowej odchodzi się od bezpośredniego wsparcia przedsiębiorstw na rzecz odnawialnych instrumentów finansowych, tj. preferencyjnych pożyczek dla sektora MSP (tzw. inicjatywa JEREMIE). Z kolei projekty inwestycyjne mają szansę na dofinansowanie z dotacji, jeżeli będą związane z wprowadzaniem na rynek innowacyjnych produktów i usług.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 5/2015 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści piętego numeru czasopisma.