Joanna Kamińska
samodzielna księgowa w spółce giełdowej PZ CORMAY S.A.

Podatnicy dokonujący transakcji z podmiotami powiązanymi mają obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej. Wynika to wprost z art. 9a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Zarówno okoliczności prowadzące do powstania obowiązku sporządzenia tej dokumentacji, jak i sama jej zawartość w praktyce rodzą wiele wątpliwości. Dokumentacja podatkowa umożliwia organom podatkowym weryfikację, czy ceny w transakcjach między podmiotami powiązanymi są rynkowe, a jej kompletność i prawidłowe sporządzenie może chronić przed zastosowaniem sankcyjnej stawki podatku w wysokości 50% doszacowanego dochodu.

Cena transakcyjna rozumiana jest (zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 10 Ordynacji podatkowej) jako cena przedmiotu transakcji zawieranej między podmiotami powiązanymi. Podstawą jest tu zasada rynkowości wyrażająca obowiązek kształtowania ogółu warunków transakcji między podmiotami powiązanymi (w tym przede wszystkim poziomu cen) w sposób, w jaki uczyniłyby to podmioty niezależne.

Brakuje legalnej definicji pojęcia transakcji. W literaturze oraz m.in. w piśmie Ministerstwa Finansów z 21 lutego 2001 r. (PB4/AK-060-1192-46/01) wyrażany jest pogląd, że: (…) pod pojęciem „transakcja” należy rozumieć umowę lub umowy zawarte z tym samym partnerem lub tymi samymi partnerami, przedmiotem której lub których jest dobro lub dobra, a także usługi, jeżeli objęte są jedną ceną.

Chcąc określić wartość transakcji – przy identyfikacji obowiązku sporządzenia dokumentacji podatkowej – należy brać pod uwagę rodzaj transakcji tożsamych pod względem podmiotu, przedmiotu oraz warunków transakcji.

O podmiotach powiązanych mówi art. 11 ustawy o pdop. Określa próg kapitałowy – 5% – którego przekroczenie oznacza, że mamy do czynienia z podmiotami powiązanymi. Definiuje również powiązania o charakterze personalnym.

Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady dokumentowania transakcji dokonywanych przez podatników CIT z podmiotami powiązanymi jest ustawa o pdop. Pomocniczo można wykorzystać rozporządzenie Ministra Finansów z 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania
dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (dalej: rozporządzenie).

Mając na celu minimalizację ryzyka doszacowania dochodu podatnika przez aparat skarbowy należałoby – oprócz obowiązkowego przygotowania szczególnej dokumentacji podatkowej zgodnie z art. 9a (tzw. dokumentacji cen transferowych) – opracować politykę cen transferowych oraz wewnętrzny dokument, a mianowicie instrukcję podatkową cen transferowych.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 8/2015 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści numeru 8/2015.