Michał Chalastra
niezależny konsultant i wdrożeniowiec,
wykładowca controllingu na Uniwersytecie Gdańskim

Koszty związane z procesem sprzedaży mają niezwykle istotne znaczenie dla wielu przedsiębiorstw. Wartość tych kosztów nie musi być dominującą kategorią, ale może przesądzać o opłacalności działalności. Mogą one bowiem pochłonąć marżę, która pozostała po odjęciu od przychodów kosztów wytworzenia. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera szczegółowa rejestracja tych kosztów. 

Wielowymiarowa struktura ewidencji kosztów procesów sprzedaży powinna mieć swoje odzwierciedlenie
również w zakresie przychodów. Jeżeli koszty sprzedaży zostały zidentyfikowane z dokładnością do
rynków, produktów, przedstawicieli handlowych czy projektów, to warto przypisać im w tym samym uporządkowaniu przychody. Zasada ta umożliwi tworzenie wielopoziomowych i wielowymiarowych
rachunków marżowych.

Struktury obu tych ewidencji mogą się różnić między sobą. Wynika to ze specyfiki ponoszonych kosztów
i osiąganych przychodów. Nie w każdym bowiem wymiarze analizy może być możliwe zachowanie pełnej spójności klasyfikacji przychodów i kosztów. Stan ten trzeba uznać za normalny. Rozbieżności te powinny dotyczyć tylko wyjątkowych przypadków. Reasumując, obie struktury rejestracji kosztów i przychodów
warto tworzyć według wspólnych reguł.

Wymogi rachunkowości zarządczej

Jednolita struktura ewidencji kosztów i przychodów pozwala na tworzenie raportów marżowych zgodnie
z wymogami rachunkowości zarządczej. Do najważniejszych z tych wymogów należą:
1) kolejność ujmowania kosztów w raporcie,
2) grupowanie kosztów,
3) możliwość wzajemnej weryfikacji danych zawartych w raportach tworzonych w ramach rachunkowości zarządczej i finansowej.

Kolejność ujmowania kosztów w raporcie

W raportach marżowych rachunkowości zarządczej istotna jest kolejność przypisywania kosztów do przychodów. Jako pierwsze powinny być ujmowane koszty zmienne. W ramach tej kategorii kosztów można wydzielić koszty zmienne sprzedaży. W zależności od istotności koszty te mogą być podzielone na bezpośrednie i pośrednie. Jeżeli taki podział wystąpi, to w pierwszej kolejności należy ująć bezpośrednie koszty zmienne sprzedaży. Uzasadnieniem tego jest fakt, że koszty zmienne bezpośrednie przypisane są do obiektów kalkulacji wprost na podstawie dokumentów źródłowych. Ich wartość cechuje się zatem dużą wiarygodnością. Pośrednie koszty zmienne sprzedaży są natomiast przypisane za pomocą różnych kluczy rozliczeniowych. Dlatego wartości te należy uznać za mniej wiarygodne. Stan ten wynika z powszechnie obowiązujących zasad rozliczeń kosztów za pomocą kluczy podziałowych. Klucze te nie zawsze bowiem poprawnie przypiszą koszty do konkretnego obiektu kalkulacji.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 1/2017 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści numeru 1/2017.