Marta Celej
Prezes Zarządu spółki doradczej Create Value Sp. z o.o.

Wskaźniki towarzyszą nam nieustannie w każdej dziedzinie życia. Często nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, że na co dzień wykorzystujemy wiele przeróżnych mierników. Jeśli chcemy osiągnąćjakiś cel, musimy co jakiś czas sprawdzać, jak daleko od niego jesteśmy i czy przybliżamy się do jego realizacji, czy wręcz przeciwnie. Już od czasów szkolnych jesteśmy przyzwyczajani do regularnego pomiaru efektów naszej pracy. Mierniki rozwijają w nas m.in. wytrwałość (wie o tym każdy, kto choć raz próbował zrzucić parę kilogramów) czy dążenie do samodoskonalenia i zdrowej rywalizacji (o tym z kolei wie każdy uprawiający sport). Mogą one wymuszać stosowanie się do określonych norm (co rozumie każdy, kto dostał mandat za przekroczenie prędkości) lub stanowić narzędzie do alokacji zasobów (ten, kto nie zda matury, nie pójdzie na studia, więc będzie wykonywał inną pracę niż ktoś, kto maturę zda i studia ukończy). Skoro więc tak powszechnie wykorzystujemy wskaźniki w życiu codziennym, powinno być dla nas naturalne stosowanie
ich w naszym biznesie.

Wskaźniki są jednym z najbardziej przydatnych narzędzi controllingu. Dzięki nim na pierwszy rzut oka możemy ocenić przebieg naszych procesów i stwierdzić, gdzie coś jest nie tak, jak być powinno. Na początek zastanówmy się jednak, czym są wskaźniki i do czego mogą być stosowane. Schemat 1 przedstawia trzy podstawowe obszary, w których wykorzystywane są wskaźniki. Obszary te wzajemnie
się przenikają i uzupełniają.

Wskaźników finansowych nie trzeba nikomu przedstawiać. Pojęcia takie jak ROE, dynamika przychodów czy struktura aktywów nie są obce nikomu, kto jest związany z biznesem. Pozostałe obszary wiążą się bezpośrednio z działalnością operacyjną przedsiębiorstwa – mierniki strategiczne rozpatrują efekty tej działalności w długim okresie i z punktu widzenia zgodności z realizowanymi strategicznymi celami. Jest to bardzo ważna perspektywa, jednak w tym artykule skoncentrujemy się na wskaźnikach stosowanych
w bieżącej działalności operacyjnej.

Najbardziej popularnymi wskaźnikami operacyjnymi są tzw. kluczowe wskaźniki efektywności (Key Performance Indicators, KPI). Chyba nie ma wśród nas nikogo, kto w swojej pracy nie spotkałby się z KPI. Ich zaletą jest stosunkowo prosta konstrukcja i elastyczność – można je bowiem stosować praktycznie w każdym obszarze organizacji. Nie są to wskaźniki finansowe (chociaż mogą – to, w jakiej jednostce je przedstawimy, zależy tylko od nas i naszych potrzeb biznesowych), mogą występować w dowolnej formie (wyrażone liczbowo, procentowo, kolorem, obrazem lub w inny, najbardziej odpowiadający nam sposób). Celem wskaźników KPI jest pomiar wydajności działań o istotnym znaczeniu dla naszej działalności gospodarczej. Dzięki nim mamy dostęp do szybkiej informacji na temat przebiegu naszych procesów. Możemy więc niezwłocznie podjąć kroki mające
na celu poprawę wyników bądź zapobieżenie ich pogarszaniu się.

Przedmiotem artykułu jest praktyczne zastosowanie wskaźników operacyjnych w różnych aspektach naszego przedsiębiorstwa. Przejdźmy zatem do meritum.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 1/2017 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści numeru 1/2017.