Michał Chalastra
Nord Controlling Gdynia – niezależny konsultant i wdrożeniowiec, wykładowca controllingu na Uniwersytecie Gdańskim

Jednym z kluczowych wymogów dzisiejszej rachunkowości zarządczej jest identyfikacja zakresów odpowiedzialności za koszty. Stawia się tezę mówiącą o tym, że każdy koszt musi mieć wyznaczoną osobę za niego odpowiedzialną. Odpowiedzialność ta powinna być sprawowana zarówno w perspektywie operacyjnej, jak i strategicznej. Realizacja tych wymogów w praktyce nie jest jednak łatwym zadaniem.

Aby spełnić sygnalizowane we wstępie warunki, należy zdefiniować różne rodzaje odpowiedzialności za koszty. Ponadto muszą zostać precyzyjnie wyznaczone szczegółowe zadania, jakie w związku z tym powinny być wykonywane przez konkretne osoby. Ustalenie tych zagadnień jest celem tego artykułu.

Rodzaje odpowiedzialności za koszty

Identyfikację rodzajów odpowiedzialności za koszty należy przeprowadzić na poziomie pojedynczego centrum kosztów. Stan ten wynika z faktu, że jest to zazwyczaj najmniejsza jednostka, dla jakiej identyfikuje się osoby odpowiedzialne za koszty. Aby prawidłowo wykonać kalkulację lub określić rentowność centrum kosztów, bardzo ważne jest odniesienie w jego ciężar ogółu kosztów, jakie go dotyczą. W tym miejscu należy stwierdzić, że w większości przypadków kierownik centrum kosztów nie odpowiada w bezpośredni sposób za sumę wszystkich kosztów swojego centrum. Wiele pozycji obciążających konkretne centrum kosztów jest bowiem tworzonych na podstawie decyzji pracowników innych jednostek. Wynika to z centralizacji określonych funkcji w skali całego przedsiębiorstwa. Stan
ten jest konsekwencją następujących czynników:
1) zarządzanie daną dziedziną wymaga specjalistycznej wiedzy,
2) centralizacja pozwala na realizację kompleksowej strategii działania w danej dziedzinie w skali całej firmy.