Roman Kotapski
Projektant i wdrożeniowiec systemów budżetowania i controllingu, Prezes Zarządu MARINA Sp. z o.o.

Podczas moich ostatnich wdrożeń systemów budżetowania i controllingu w różnych przedsiębiorstwach produkcyjnych i usługowych zadawano mi pytania: Jakie są różnice między budżetem kosztów wydziału produkcyjnego a budżetem kosztów zleceń produkcyjnych? Dziwiono się wręcz, po co taka ,,odmienność” czy różnorodność budżetów. W artykule staram się pokazać, że jednak warto wyodrębnić te dwa budżety, oraz przybliżyć ich zalety. Zwracam ponadto uwagę na ich wykorzystanie w zarządzaniu przedsiębiorstwem.

Układ budżetu kosztów wydziału produkcyjnego może być różny i może zależeć od specyfiki działalności przedsiębiorstwa produkcyjnego, jego wielkości, struktury organizacyjnej czy zastosowanej technologii produkcji. Wydział produkcyjny może być też różnie zorganizowany w zależności od branży. Najogólniej – w dużej mierze jego układ będzie zależeć od przyjętego modelu biznesowego oraz potrzeb informacyjnych kadry menedżerskiej – średniego i wyższego szczebla. Mimo różnej struktury budżetów kosztów wydziałów produkcyjnych można wyodrębnić pewne grupy kosztów jego działalności. W pierwszym, tzw. tradycyjnym, ujęciu kosztów działalności wydziału produkcyjnego (mającym swoje źródło w rachunkowości finansowej) wyodrębnia się koszty bezpośrednie produkcji oraz koszty wydziałowe. Często spotykanym rozwiązaniem jest też układ kosztów według rodzaju. Natomiast drugi sposób uwzględnia również proces produkcyjny, istotne miejsca powstawania kosztów, istotne działania wynikające z przyjętej technologii produkcji. Poniżej oba warianty zostaną krótko scharakteryzowane.

Budżet kosztów wydziału produkcyjnego w tradycyjnym ujęciu kosztowym

Funkcjonowanie i działalność wydziału produkcyjnego można przedstawić w różnych przekrojach ewidencyjnych kosztów. Najczęściej tradycyjnie w rachunkowości finansowej wyróżnia się koszty bezpośrednie produkcji i koszty wydziałowe. Następnie koszty wydziałowe rozlicza się na wyroby gotowe za pomocą różnych kluczy rozliczeniowych kosztów, np. materiałochłonność, robocizna, koszty bezpośrednie produkcji.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 3/2020 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści numeru 3/2020.