Michał Chalastra
Niezależny konsultant i wdrożeniowiec w Nord Controlling Gdynia,
wykładowca controllingu na Uniwersytecie Gdańskim

Sporządzenie budżetu jest bardzo skomplikowanym procesem. Wynika to z faktu, że jego realizacja wymaga wykonania licznych, skomplikowanych i wzajemnie skorelowanych zadań. Poszczególne czynności tego procesu realizowane są ponadto przez wielu pracowników z różnych działów. Już na wstępie warto uściślić, że przez proces sporządzania budżetu rozumiane będą zadania mające na celu ustalenie wartości poszczególnych pozycji budżetowych. Zatem nie będą analizowane tu czynności takie jak tworzenie tabel budżetowych, opracowywanie harmonogramów czy instrukcji jego sporządzania. Relacje opisanych zadań oraz osób je wykonujących mają istotny wpływ na jakość funkcjonowania systemu budżetowania. Mogą one decydować o tym, że system ten przynosi istotne i wymierne korzyści. Przeciwnie, niewłaściwe rozwiązania organizacyjne w tym zakresie mogą spowodować negatywną ocenę tego systemu zarządzania.

W niektórych przedsiębiorstwach istnieje tendencja, aby wszystkie pozycje budżetowe planowane były przez kierowników centrów kosztów. Główną przyczyną tego sposobu planowania budżetu jest:
● zwiększenie stopnia decentralizacji zarządzania,
● powierzenie pełnej odpowiedzialności za pozycje budżetowe kierownikom centrów kosztów.

Proces decentralizacji zarządzania ewoluował i z biegiem czasu coraz szersza grupa osób z niższych poziomów struktury zarządzania dostawała uprawnienia do tworzenia budżetów swoich działów. Praktycznie kierownik każdej istotnej komórki organizacyjnej miał ustalony budżet dla swojej jednostki. Przyczyną tego stanu były wady zarządzania centralnego. Zwiększenie decentralizacji zarządzania należy zatem uznać za pozytywny kierunek rozwoju budżetowania.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że budżety tworzono wówczas zgodnie ze strukturą organizacyjną. Najmniejszą jednostką budżetową były zatem komórki organizacyjne. Stan ten nie spełnia jednak obecnych standardów, które sugerują, aby budżet był wykonywany do poziomu pojedynczych zasobów czy zadań o istotnym znaczeniu.

Pełna treść artykułu została opublikowana w numerze 5/2020 magazynu Controlling i Zarządzanie…

Zajrzyj również do naszego Archiwum. Znajdziesz w nim pełen spis treści numeru 5/2020.